(संसारका १७५ देशमा पढिने, फोहोरी राजनीतिबाट पुरै अलग, संसारभर छरिएर रहेका नेपालीहरुको साझा, स्वतन्त्र, अनलाइन पत्रिका www.NepalMother.com, एउटा क्लिकमा सबैथोक)

20130926

सधै हैसिलो मुद्रामा प्रस्तुत हुने अनिलले गम्भीर हुदै भने, कम्तीमा पनि सात समुद्रपारीको यो डायस्पोरिक समाज यसरी दल र जातका आधारमा खण्डीकरण नहोस्

मदरल्याण्डको मर्म अनिलको अडान

- शिव नेपाल
अनुमानित ३ लाखको हाराहारिमा नेपालीहरु रहेको अमेरिकाका प्रायजसो सवै राज्यहरुमा नेपाली डायस्फोरा फैलिएको छ । संघ संस्थाको आंकलन गर्ने हो भने अमेरिकामा नेपालीहरुको संस्था शायद अन्य देशका आप्रवासीहरुको भन्दा अधिक नै छ । एउटै शहरमा पनि थुप्रै संस्थाहरु खुलेका छन् । अध्यक्ष वा पदाधिकारी बन्ने होडवाजी र अरुको अस्तित्व स्वीकार गर्न नसक्ने हाम्रो नेपाली नियति र परम्पराको निरन्तरता सात समुद्र पारीको अमेरिकामा पनि देखिएको छ, जसको कारण केही समययता राजनीतिक रुपमा मात्र नभई नेपालमा भइरहेको जातियताको प्रभाव यहाँ पनि पर्न थालको छ  र जातीयताको नाममा पनि संघ संस्थाहरु स्थापना हुन थालेका छन् ।  क्यालिफोनिया राज्यमा मात्र दर्जनको हाराहारीमा नेपाली संस्थाहरु रहेका छन् । ती मध्ये स्यान फ्रान्सिस्को शहर आसपासको वे एरियामा कृयाशील अनिल पाण्डेको अध्यक्षतामा स्थापित मदरल्याण्ड नेपाल अलि फरक संस्थाको रुपमा स्थापित छ । राजनीतिक भन्दा पनि सामाजिक र नेपाल प्रवर्धनमा उनको सकृयता देखिएको छ । नेपाली कला संस्कृति, पहिचान र नेपालको प्रर्वधनका लागि उनको संस्थाले धेरै काम गरेको छ । आलोचना गर्नेहरु उनलाई राजावादीको आरोप लगाउछन् तर आफू कुनै वादी नभई देशवादी मात्र भएको तर्क सुनाउने अनिल आफैमा प्रतिभाशाली कलाकार र पत्रकार पनि हुन् । नेपालका ख्यातीप्रप्त कलाकार सन्तोष पन्तसंग हिजोआजका कुरा लगायतका कार्यक्रममा कलाकारिता प्रस्तुत गरेका अनिल नेपालको वारेमा यहाँ पनि कलम चलाउछन् । परिवर्तन आफैवाट गर्नुपर्छ भन्ने उनको मान्यता छ । भन्छन, अरुलाई गाली गर्नुभन्दा मैले देशको लागि के गरें भन्ने मेरो चिन्ता हो । अनिल सन १९८३ तिर अध्ययनको लागि अमेरिका आएका थिए । त्यतिवेला औलामा गन्ने नेपालीहरु मात्र थिए ति पनि प्रायश अध्ययनको शिलशिलामा आएका । ती मध्ये अनिल र एक दुई जना मात्र होलान यहाँ बसोवास
गरिरहेका । कोही नेपालीसंग भेटघाट हुदा नेपाल नै पुगेको जस्तो लाग्थ्यो, अनिललले ती दिन सम्झदै भने, हामी समय समयमा जम्मा भएर पटलक गथ्यौं । त्यतिवेला पनि अमेरिकामा नेपालको प्रचार गर्ने नेपाली कला सस्कृतिलाई जर्गेना गर्ने र छरिएर रहेका नेपालीहरुको हित र सहयोगको लागि गैर राजनीतिक र गैरनाफामुखी संस्थाको स्थापना गर्ने उनको उदेश्य थियो । अध्ययनपछि अनिल नेपाल फर्किए । नेपालमा पनि उनले राष्ट र राष्टियताको लागि काम गरे तर नेपालको माहोलमा उनी अटाउन सकेनन र फेरी फर्र्किए अमेरिका । नेपालको लागि काम जहाँ बसेर गरेपनि हुन्छ नेपालमा नै बस्नुपर्छ भन्ने छैन उनले भने ।
सन २००२ देखि नेपाल र नेपालीको लागि मदरल्याड सकृय हुन थाल्यो तर औपचारिकता पायो  २००५ देखि । सन २००२ देखि २०१३ सम्म आइपुग्दा मदरल्याण्ड नेपालले नेपाल र नेपालीको लागि धेरै काम गरेको छ विशेष गरि नेपाल र नेपाल संस्कृतिको प्रवर्धनको लागि । नेपालमा दन्द पीडितलाई सहयोगदेखि विद्यालय निमार्ण र छात्रबृत्तिसम्म मदरल्याडको गतिविधि फैलिएको छ । सशस्त्र दन्दमा मारिएका सिन्धुपाल्चोकका पत्रकार ज्ञानेन्द्र खड्काको परिवारदेखि डिकेन्द्र थापाको बच्चालाई छात्रबृत्तिमा मदरल्याण्डका हातहरु फैलिएका छन् त्यसको अलावा नेपालमा पुस्तक प्रकाशन र पुस्तकालय स्थापनामा पनि अनिल र मदरल्याण्ड संगै उभिएका छन् । सबै नेपाल खत्तम भयो भन्छन् म चाही आफैवाट केही रचनात्मक काम गरौं, हामी जहाँ बसेपनि नेपाली हौं भन्छु, सानो भेटमा अनिलले सुनाए । अनिल आफैंमा कृयाशील र र प्रतिभामुखी ब्यक्ति भएकाले उनी नेपाल र नेपालीको लागि केही र केही गरिरहेका हुन्छन्, नेपाल प्रवर्धनमा उनले गरेका प्रयास प्रशंशनीय छ, डा आमोद पोखरेलले सुनाए । उनी आफैपनि नेपालप्रति समर्पित छन् । 
क्यालिफार्नियाको वे एरियामा नेपाली सामुदायिक केन्द्र निमार्णको लागि आवश्यक पहलको लागि यहाँकी डेमोक्याट पार्टीकी वरिष्ठ सिनेटर डायन फाइन्टाइनसंग समेत अनिलको मदरल्याण्ड सकृय रहेको छ । हालै मात्र नेपाली कला र संस्कृति र नेपालवारे जानकारी दिन स्यान फ्रान्सिस्को शहरका् जपानीज टाउनमा एक कार्यक्रमको आयोजना गरिएको थियो जहाँ नेपालीहरुले आफ्नो कला संस्कृति र परिवेश प्रस्तुसतको अलावा सास्कृतिक कार्यक्रम समेत प्रस्तुत गरेका थिए । अमेरिकामा जन्मिएका नेपाली केटाकेटीहरुले नेपालको संस्कृतिलाइ नविसिउन र आफूलाई नेपालीको रुपमा स्थापित गराउन सकुन भन्ने अभिप्रायले नेपाली भाषा, कलार र नृत्य प्रशिक्षण र नृत्यको कक्षा संचालन गरिरहेको छ । नेपालको गतिविधि र अमेरिकामा रहेका नेपालीहरुको डायस्फोरिक गतिविधि समेटेर साप्ताहिक रुपमा मदरल्याड नेपालले कार्यक्रम प्रस्तुत गर्ने गरेको छ । गत वर्ष मात्र मदरल्याड नेपालले स्यान होजे स्टेट युनिभर्सिटीमा नेपाल डे को आयोजना गरेर नेपाल वारेमा यहाँका विद्यार्थीहरुलाइृ जानकारी दिन बृहत्त कार्यक्रम सम्पन्न गर्याे  । आगामी डिसेम्वर महिनाको ७ तारेखको दिन नेपाली कलाको विकास र बृहत्त सास्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गर्दैछ । 
दशकको हाराहारीमा पाण्डेको पहिचान पनि वदलिएको छ, नेपाल पर्यटन वोर्डको मानार्थ दूत र नेपाल अमेरिका नेपाल चेम्वर अफ कमर्शको कोषाध्यक्षको रुपमा । जिम्मेवारी थपिएको छ, अमेरिकामा नेपाल चिनाउने र यहाँ व्यावसाय गर्न नेपालीहरुलाई प्रेरित गर्न थप उर्जा मिलेको छ, संछिप्त प्रतिकृयामा उनले भने । क्यालिफोर्निया राज्यको स्यान फ्रान्सिस्को आफैंमा अमेरिकाको पर्यटकीय शहर हो यहाँ करोडौ मान्छेहरु घुम्न आउछन् । नेपाललाई थोरै मात्र चिनाउन सके पनि हाम्रो लागि धेरै हुन्छ, पर्यटन दुतको रुपमा कार्यरत रहेका पाण्डेले भने । 
नेपालमा जति राजनीतिक दल छन्, उति समूहमा नेपलिज डायस्पोरा पनि चिरापरेको अवस्थामा अनिल चाहिं कहाँनिर उभिएका छन् ? के उनी लोकतन्त्रको आधार मानिएको दलीय पद्धति मान्दैनन् त ? कतिले प्रश्न उठाउन सक्छन् । तर्कशील अनिल भन्छन्, ‘नेपाल र नेपालीको कल्याण र उन्नति मेरो लक्ष्य हो, यसका लागि इमान्दार लोकतन्त्रवादी र मानवअधिकार रक्षकहरुको खाँचो पर्दछ’ उनी प्रष्ट पार्छन्, ‘दलीय स्वार्थ पहिलो नम्बरमा र दोस्रो तेस्रो नम्बरतिर मात्र नेपाल र नेपालीलाई सम्झेजस्तो व्यवहार देखाउने समुहसँग मेरो आपत्ति छ ।’ उदाहरण दिदै भन्छन् ‘लोकतन्त्रका नाममा अराजकता र स्वच्छन्दता मुलुकका लागि हितकर छैन । म सञ्चारकर्मी पनि हुँ, मलाई थाहा छ संसारको ठूलो लोकतन्त्र भनिने भारतका एफएम रेडियोलाई सामान्यतः समाचार भन्ने अनुमति छैन, तर नेपालमा  ३ सय भन्दा बढी रेडियोले एकसाथ समाचार फुक्छन् । नबलपरासीमा मोइद खाँको घटनामा साम्प्रदायिक दंगा भयो एउटा अराजक एफएम स्टेसनका कारण । यस खालको, भारतले समेत पचाउन नसकेको लोकतन्त्र र दलीयतासँग मेरो आपत्ति हो । लोकतन्त्र भोजन हो, चाहिन्छ तर पचाउने क्षमता विकास गर्दै भोजन गरौं । सधै हैसिलो मुद्रामा प्रस्तुत हुने अनिलले गम्भीर हुदै भने, कम्तीमा पनि सात समुद्रपारीको यो डायस्पोरिक समाज यसरी दल र जातका आधारमा खण्डीकरण नहोस्, सही अर्थमा लोकतन्त्र र मानवअधिकारको सम्मान होस् ।
- स्यान फ्रान्सिस्को, क्यालिफोर्निया

No comments:

Post a Comment

बेनाममा अरुलाई गाली गलौज गर्दै जथाभाबी कमेन्ट लेख्नेहरु लाई यो साईटमा स्थान छैन तर सभ्य भाषाका रचनात्मक कमेन्ट सुझाब सल्लाह लाई भने हार्दिक स्वागत छ । तल Anonymous मा क्लिक गर्नुश अनी आफ्नो सहि नाम र सहि ईमेल सहित ईंग्लिश वा नेपाली मा कमेन्ट लेखी पठाउनुश, अरु वेबसाईट र यस् मा फरक छ बुझी दिनुहोला धन्यवाद । address for send news/views/Article/comments : Email - info@nepalmother.com - सम्पादक